Een terug­blik op de PrE­Pi­nEu­rope Summit – Amster­dam 2018

Dit weekend werd voor het eerst de PrE­Pi­nEu­rope Summit gehou­den. In Amster­dam; niet dankzij maar ondanks de Neder­landse rege­ring zoals elders werd gesug­ge­reerd. Wel dankzij onder andere het Neder­landse Aids­Fonds dat finan­ci­ële onder­steu­ning bood en daarom gepre­zen mag worden. Niet alleen voor deze steun, maar ook vanwege de inmid­dels al jaren cam­pagne en inzet binnen het PrEP dossier. In deze strijd is ook belang­rijk de inzet te prijzen van diegene die ons gebracht hebben waar we al wél zijn. Want wat bleek dit congres: Ja, Neder­land loopt achter op landen als Frank­rijk en Schot­land waar de pillen al wel vergoed worden, maar ook vóór op andere landen. In Neder­land is er con­sen­sus en één bood­schap van en voor de medi­sche Neder­landse pro­fes­si­o­nals door een gemeen­schap­pe­lijke medi­sche richt­lijn. Vaak ont­breekt die con­sen­sus nog in andere Euro­pese landen. Wij hebben wél een imple­men­ta­tie studie bij de GGD Amster­dam die zich, net als orga­ni­sa­ties als het COC, de HIV ver­e­ni­ging, de Neder­landse ver­e­ni­ging voor HIV behan­de­la­ren, etc, zonder aar­ze­len al jaren bij het pro-PrEP team hebben geschaard. De vrij­wil­li­gers van PrEPnu hebben een grote stempel gedrukt op de bekend­heid van PrEP onder homo- en biman­nen en ervoor gezorgd dat hon­der­den mannen toegang kregen tot de zeer moei­lijk bereik­bare pillen en PrEP zorg. Alleen hier­door zijn we nu in het stadium gekomen dat – met nu enigs­zins betaal­bare pillen – vele mannen de vraag bij hun huis­arts of GGD kunnen en willen neer­leg­gen. Dit hebben we bereikt door samen op te treden. Eén stem, één com­mu­nity die haar rechten opeist.

Wat ook bleek dit congres is dat we er nog lang niet zijn. Voor­deel van het geen kop­lo­per zijn is dat je min of meer kan voor­spel­len wat de vol­gende bar­ri­è­res zullen zijn aan de hand van de landen om ons heen. De zorg rondom PrEP blijkt – vanwege haar popu­la­ri­teit – duur en overal waar PrEP wel vergoed wordt ont­staan capa­ci­teits­pro­ble­men binnen SOA kli­nie­ken. Opeens komen de mannen die vaak op SOA’s getest zouden moeten worden (met of zonder PrEP) ook daad­wer­ke­lijk met regel­maat naar de SOA poli’s. Geld moet vrij­ge­maakt worden, vaak op lokaal poli­tiek niveau, wat vanwege de bekende stigma’s en morele bezwa­ren voor nieuwe pro­ble­men zorgt. Dezelfde pro­ble­men zien we nu al hier ont­staan, met als voor­beeld de recen­te­lijke (tij­de­lijke) aanname-stop van het InPrEP spreek­uur bij de GGD Amster­dam. Die pro­ble­men kunnen alleen over­won­nen als er een stem uit onze gemeen­schap is die haar plaats opeist en aan­geeft die finan­cie­ring te willen zien. Ook op lokaal niveau, ook bij de gemeen­te­raads­ver­kie­zin­gen, die gaan over de SOA-poli’s bij de gemeen­te­lijke GGD’s.

Inspi­re­rend was de ini­ti­a­tor van de Facebook groep PrEP­Facts. Deze Facebook­groep (20.000 leden wereld­wijd) is een plat­form om PrEP erva­rin­gen te delen of vragen te stellen, maar heeft vooral gezorgd voor het zicht­baar maken en samen­bren­gen van een com­mu­nity. Het is soms moei­lijk in Neder­land om die (LGBTQ)-community te her­ken­nen. PrEP­Facts laat zien dat door sociale media te gebrui­ken een nieuw col­lec­tief kan ont­staan zodat we elkaars eman­ci­pa­tie kunnen onder­steu­nen en vooral één stem kunnen vormen rich­ting de bui­ten­we­reld. Wie richt de Facebook-groepen PrEPFacts_Eindhoven of PrEPFacts_DenHaag op en zoekt naar ver­bin­ding met elkaar om samen die vraag te stellen aan poli­tici voor de komende gemeen­te­raads­ver­kie­zin­gen of bij hun lokale GGD’s?

Ander pro­bleem dat zich gaat voor­doen in de komende jaren, waar nu al actie op moet volgen, is het berei­ken van de gehele doel­groep. Momen­teel zijn het meren­deel van de mannen aan PrEP in Neder­land homo­sek­su­eel, van mid­del­bare leef­tijd, blank, goed­ge­bekt en hoog­op­ge­leid met vol­doende finan­ci­ële mid­de­len en beschik­ken tevens over een forse dosis angst voor hiv door hun per­soon­lijke geschie­de­nis met de ziekte. Deze groep heeft een ware PrEP-zucht en heeft als eerste de PrEP opge­ëist. Dit ver­die­nen ze ook, echter juist ook jonge of alloch­tone homo- en biman­nen, trans­gen­der mannen en vrouwen en seks­wer­kers in Neder­land zouden veel baat kunnen hebben bij PrEP. Berei­ken van die groepen blijkt wat meer moeite te kosten en daar moeten we over naden­ken, maar vooral moeten we contact zoeken met mensen uit die com­mu­ni­ties. Wie over­tuigt de eerste homo­jon­gen van 18 die net uit de kast is van het belang van PrEP en creëert het nieuwe rol­mo­del voor al die andere jonge homo­jon­gens?

Tot slot was een zich her­ha­lend thema sek­su­ele gezond­heid. Sek­su­ele gezond­heid is meer dan het voor­ko­men van infec­tie­ziek­tes. De intro­duc­tie van PrEP opent het gesprek over wensen en grenzen binnen sek­su­a­li­teit en met name over het maken van indi­vi­du­ele keuzes. PrEP is immers niet voor ieder­een de oplos­sing, zoals het condoom dit ook niet is. Van het dis­cours van de Condoom-Taliban gaan we naar een genu­an­ceerd gesprek en vragen we: Wat past bij jou? Dit gesprek is belang­rijk in de huidige tijd, niet alleen door de intro­duc­tie van PrEP. Onze com­mu­nity wordt bloot­ge­steld aan snel ver­an­de­rende ver­wach­tin­gen van rela­ties, de popu­la­ri­teit van apps als Grindr en Scruff en een inten­si­ve­rend drugs­ge­bruik. Gebruik jij seks en drugs omdat je trots bent op jezelf en graag je leven en je sek­su­a­li­teit ten volle viert en beleefd? (Fan­tas­tisch!!) Of gebruik jij je seks en drugs omdat je eigen­lijk eenzaam bent en ver­langt naar ver­bin­ding en de seks en drugs een een­vou­dige manier zijn om dit gevoel (even) te krijgen? De PrEPnu work­shop of de Chem­seks gespreks­groe­pen maken daar een klein begin in door met elkaar te praten over PrEP of drugs­ge­bruik, maar is bij lange na niet vol­doende. Hoe kunnen wij elkaar helpen? Niemand staat name­lijk alleen in het hebben van angst voor hiv of in het moeite hebben om altijd een condoom te gebrui­ken. Niemand staat alleen in de zoek­tocht naar een gezonde en bevre­di­gende invul­ling van zijn of haar seks­le­ven en rela­ties. En niemand staat alleen in het zich­zelf afvra­gen hoe the fuck dat homo-zijn nu eigen­lijk moet.

PrE­Pi­nEu­rope bracht uit veel landen acti­vis­ten samen die strij­den voor het recht op vrije en gezonde sek­su­a­li­teit. Om dr. Hoor­nen­borg van het Amster­damse PrEP imple­men­ta­tie project te quoten: “ver­an­de­ring begint altijd met acti­vis­ten”. Samen staan we sterk en kunnen we een wereld creëren waarin ieder­een een vrije keus heeft binnen zijn of haar sek­su­a­li­teit en daarbij zich op een pas­sende manier tegen de moge­lijke nega­tieve gevol­gen kan bescher­men.

Sebas­ti­aan Ver­boe­ket
11.02.2018
Amster­dam

Last updated 13/02/2018